Marijke van Eijkeren - Fotograaf
Home | Galerie | Blog | Routes | Publicaties | WerkAanDeMuur | Over mij | Contact

terug

De Kromme Rijn in 12 wandelingen

Wandeling 4: Kromme Rijn en landgoederen

Kromme Rijnpad

Langs de Kromme Rijn kun je vanaf Wijk bij Duurstede tot in Utrecht een wandeling van 29 km maken die grotendeels over het jaagpad langs de rivier gaat. Dat is een pittig eindje lopen. Maar je kunt het hele traject ook in etappes verdelen en er rondwandelingen van maken. Dit jaar, 2022, is het 900 jaar geleden dat de Kromme Rijn werd afgedamd. Een mooie aanleiding om elke maand een rondje Kromme Rijn te lopen. De vierde rondwandeling gaat vanuit Cothen over het jaagpad langs de Kromme Rijn, via landgoed Hardenbroek langs de Langbroekerwetering en door Landgoed Weerdesteyn terug naar het beginpunt. Je loopt langs de natuurvriendelijke oevers van de Kromme Rijn en door landgoederen die in het Stiltegebied liggen. Hier hoor je alleen de vogels zingen en lijkt de drukke N229 parallel aan de Kromme Rijn ver weg. Je volgt de wandelknooppunten 15 - 17 - 25 - 26 - 28 - 14 - 48 - 49 - 50 - 16 - 15 plus de aanlooproute vanaf de boomgaard in de kern van Cothen (9,5 km). Een routekaartje vind je op route.nl

boomgaardje Cothen

De wandeling begint in de kern van Cothen. Bij het boomgaardje, hoek Dorpsstraat - In de Bogerd, kun je je fiets gemakkelijk parkeren. De boomgaard is beschermd dorpsgezicht en al meer dan 200 jaar oud. Tot aan knooppunt 26 volg je de bewegwijzerde route van het Kromme Rijnpad (blauw bordje met oranje rand en witte pijl). Je kunt de aanlooproute ook overslaan en starten bij een van de knooppunten.

dorpskern Cothen

Loop richting Kromme Rijn, linksaf het Ambachtspad op. De Kromme Rijn stroomt hier vlak achter de huizen. Toen de Rijn nog vrij kon meanderen bleef aan de zuidkant van de binnenbocht het grove materiaal liggen dat de rivier meenam uit de bergen in Midden-Europa. Dat was dus een gunstige plek om te wonen. Sporen van bewoning gaan terug tot de tiende eeuw.

Schutsluis in Cothen

Ga aan het eind van het Ambachtspad rechtsaf: Dorpsstraat, overgaand in Kerkstraat. Je loopt parallel aan de Kromme Rijn die achter de huizen verscholen ligt. Tussen Kerkstraat 22 en 26 is een oprit naar de Kromme Rijn ter hoogte van de Schutsluis. Wandelaars van het Kromme Rijnpad mogen het bordje 'verboden toegang' negeren. De sluis maakte onderdeel uit van het verdedigingswerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Voor een vlotte aanvoer van water naar de gebieden die gecontroleerd onder water konden worden gezet, werd de Kromme Rijn aangepast. Bij Cothen werd de Kromme Rijn verbreed en er werd een schutsluis aangelegd. Wil je de sluis van dichtbij bekijken, boek dan een tochtje met de Krommerijnder of maak een tochtje met een kano.

Kromme Rijn bij Cothen

Ga ter hoogte van Kerkweg 36 rechtsaf om vlak voor de brug over de Kromme Rijn bij knooppunt 15 linksaf te slaan (Rijnweide) richting knoopunt 17. Hier zie je het resultaat van de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Er is een geleidelijke overgang van land naar water gekomen waar diverse planten, vissen en waterdiertjes van profiteren. Dat trekt weer insecten aan. Vogels en kleine zoogdieren vinden er niet alleen voedsel, maar ook een schuilplaats om te broeden. De waterplanten hebben een zuiverende werking waardoor de waterkwaliteit verbetert.

reiger scholekster

kievit tureluur

Wandelend langs dit deel van de Kromme Rijn beleef je het effect van al het werk dat is verricht aan de Kromme Rijn. Het jaar rond speurt de reiger naar vis. In het voorjaar komen de weidevogels terug en hoor en zie je de baltsende kieviten, de scholekster en de tureluur.

gedicht Kromme Rijn van Boudewijn Hansen

Waar de Rijnweide een bocht naar links maakt, volg je het Kersenpaadje richting knooppunt 17. Maar geniet bij het gedicht van Boudewijn Hansen eerst even van het uitzicht op de Kromme Rijn.

bossewaard

Aan het eind van het Kersenpaadje bij knooppunt 17 rechtsaf (Ossewaard) richting knooppunt 25. De Kromme Rijn verdwijnt voor even weer achter de huizen en je volgt een klein stukje de asfaltweg. Aan het eind van de bebouwde kom ligt links van de weg zorgboerderij Bossewaard. Het is een Rustpunt waar je op het terras wat kunt drinken.

Kromme Rijnpad

Na het laatste huis verlaat je de asfaltweg en loop je een heel eind over het jaagpad langs de Kromme Rijn.

Kromme Rijn

Bij het project Ruimte voor de Rivier gingen veiligheid, natuur en recreatie hand in hand. Dankzij de glooiende oevers, poelen en nevengeulen kan de Kromme Rijn bij heftige buien veel water opvangen. De herstelde natuur is onderdeel van de ecologische verbindingszone. Het jaagpad langs de rivier werd bekostigd met geld van de Europese Unie. Vroeger was er langs de hele Kromme Rijn een jaagpad. Hier liepen de paarden die de trekschuit voorttrokken die tussen Wijk bij Duurstede en Utrecht over de Kromme Rijn ging. Vandaar ook de naam 'jaagpad'.

stroomrug langs Kromme Rijn

Links en rechts van de Kromme Rijn ligt een stroomrug. Het is een natuurlijke dijk in de loop der eeuwen ontstaan toen de Rijn nog vrij door het lage land kon meanderen. Bij overstromingen bleef zand en grof materiaal dicht bij de rivier achter als het water weer zakte. Vanaf het jaagpad kun je goed zien dat het weiland oploopt.

boomgaard langs de Kromme Rijn

Aan de overkant van de rivier zijn boomgaarden. De grond van de stroomruggen is vruchtbaar en waterdoorlatend, waardoor in het voorjaar de grond sneller opwarmt. Dat is gunstig voor de teelt van fruit.

pinksterbloemkwikstaartje

fuutdodaars

Langs het pad ziet het al vroeg in het jaar geel van het speenkruid. Eind april bloeit de pinksterbloem gevolgd door fluitekruid, gele lis en een zee van zomerbloemen. De witte kwikstaart is een typische vogel van het platteland. Het is een insecteneter. Je herkent hem gemakkelijk aan zijn staartje dat voortdurend op en neer wipt. In maart-april keert hij terug uit Marokko. Futen zwemmen het jaarrond in de Kromme Rijn. Dankzij de verbeterde waterkwaliteit vinden ze er volop vis. De dodaars is de kleinste fuut. Dat je die in de Kromme Rijn kunt spotten is een goed teken. Het is een schuwe watervogel die een voorkeur heeft voor ondiep water en een rijke oeverbegroeiing.

 

Kromme Rijn

Het laatste stuk van dit deel van de Kromme Rijn loopt parallel aan de drukke provinciale weg met de deftige naam Graaf van Lynden van Sandenburgweg. Veel ruimte voor natuurvriendelijke oevers is hier niet.

Kromme Rijn

Ter hoogte van wandelknooppunt 25 maakte de oude Kromme Rijn een scherpe bocht naar links. In het kader van de Nieuwe Hollandse Waterlinie is die bocht afgesneden om de doorstroming van het water te verbeteren. De huidige Kromme Rijn loopt nu recht langs de provinciale weg. De afgesneden bocht heeft de naam Oude Kromme Rijn gekregen. Steek twee bruggen over naar knooppunt 26.

Kromme Rijn

Ga vervolgens rechtsaf over de parallelweg naar knooppunt 28. Op het bankje langs de Kromme Rijn kun je even genieten van het landschap van de Kromme Rijn. In de verte zie je de Watertoren van Werkhoven. Hij is in 1937 gebouwd en 43 meter hoog. Voor het water heeft de toren geen functie meer, maar het is nog altijd een handig ori├źntatiepunt als je de weg kwijt bent op de bochtige wegen van het Kromme Rijnlandschap. De toren is een gemeentelijk monument en in particulier bezit. Je kunt er een creatieve workshop volgen en in het weekend is het terras open.

landgoed Hardenbroek

Steek de weg over en wandel naar knooppunt 14. Deze gaat over landgoed Hardenbroek. Het is particulier terrein maar tussen zonsopgang en zonsondergang zijn wandelaars welkom op de opengestelde paden. Je komt binnen via het poortje rechts van het grote hek.

kasteel Hardenbroek

Aan het eind van de oprijlaan zie je kasteel Hardenbroek liggen. Het is een van de vele kastelen en buitenhuizen in het Langbroek. De naam 'broek' verwijst naar het moeras dat hier vroeger lag. Na de afdamming van de Kromme Rijn in 1122 werd het gebied ontgonnen. Op de lange, smalle kavels werd niet alleen landbouw bedreven. De dienstmannen van bisschop Godewijn die verantwoordelijk waren voor de ontginning bouwden er ook een huis. De oudste vermelding van de naam Hardenbroek stamt uit 1331. Toen stond er al een kasteel. Rond 1700 is het landgoed verschillende keren verkocht. Uiteindelijk kwam het weer in bezit van een familie Hardenbroek die rechtstreeks afstamde van de oorspronkelijke kasteeleigenaar. Het huidige uiterlijk van het kasteel is het resultaat van de vele verbouwingen in de loop der eeuwen. In een zijmuur zijn nog restanten van muren van de middeleeuwse ridderhofstad zichtbaar.

landgoed Hardenbroek

Volg de pijlen naar knooppunt 14 en neem het eerste pad rechts. Je loopt hier op de Kleidijk. Dat is de achterkade van de ontginning vanaf de Langbroekerwetering. Even later verlaat je de Kleidijk weer. Het opengestelde pad buigt naar links af. Afwisselend loop je langs park, bos en weiland. Dit coulisselandschap is typisch voor de ontginning van het Langbroek. De slecht doorlatende kleigrond vroeg om een ander gebruik van de langgerekte kavels dan de ontginning in de veengebieden. Delen van kavels werden ingericht als hakhoutbosje of voor de griendcultuur. Bovendien zijn er in dit gebied veel kastelen gebouwd. Bij een kasteel hoorde niet alleen een parktuin, maar de eigenaren gingen ook graag op jacht in de bossen. Grootschalige herverkaveling heeft in het Langbroek ook niet plaatsgevonden wat mede te danken was aan de conservatieve houding van de kasteelheren.

landgoed hardenbroek

Het pad loop in een flauwe bocht verder totdat het na het passeren van de dwarssloot weer de hoofdas van het landgoed volgt. Op de website Topotijdreis kun je goed de structuur zien van de langgerekte kavel.

landgoed Hardenbroek

Het pad loopt via de hoofdas door tot aan de Langbroekerwetering. Het is een ecologisch waardevol gebied. Langs het pad groeien veel verschillende soorten planten. Die trekken vlinders en insecten aan.

gewone vogelkers

In het voorjaar bloeien er van februari tot juni verschillende soorten inheemse struiken zoals de Gewone Vogelkers. In het najaar komen daar weer bessen aan. Vogels en zoogdieren hebben zo niet alleen genoeg voedsel, in het niet toegankelijke bos vinden ze ook de rust en de mogelijkheden om succesvol te broeden.

hoge bomen

Kijk af en toe ook even omhoog. De bomen bereiken een grote hoogte dankzij de vruchtbare kleigrond.

portierswoning hardenbroek

Loop door tot de Langbroekerwetering. Naast het toegangshek aan de Langbroekerdijk staat de portierswoning van kasteel Hardenbroek. Oorspronkelijk was dit de hoofdingang naar het kasteel dat een kilometer verderop ligt. Later is die verplaatst naar de Graaf van Lynden Sandenburglaan.

Langbroekerdijk

Ga bij knooppunt 14 rechtsaf de Langbroekerdijk op. De dijk ligt langs de Langbroekerwetering waar vanuit de ontginning heeft plaats gevonden. Tussen wetering en weg is de berm erg smal. Links lopen langs de weg die geen voetpad heeft voelt daarom wat ongemakkelijk. Een stap opzij en je ligt in het water. De berm rechts geeft net genoeg ruimte om veilig langs de weg te lopen. Aan de noordkant van de wetering lopen de kavels door tot de Gooyerdijk aan de voet van de Utrechtse heuvelrug. Je kunt die bij sommige kavels in de verte zien liggen. De zandige grond aan de noordkant van de Langbroekerwetering is geschikter voor landbouw en daarom vaak tot aan de Gooyerwetering als weiland in gebruik.

boerderij langbroekerdijk boerderij langbroekerdijk

De boerderijen in het Langbroek zijn gebouwd op de kop van de kavel aan de Langbroekerwetering. Als in de winter de toen nog onverharde Langbroekerdijk slecht begaanbaar was, ging alle vervoer over het water. Daarom liggen de meeste boerderijen aan het water en niet aan de weg. Vlak voor de ingang van landgoed Leeuwenburgh staat een opvallende langhuisboerderij (Langbroekerdijk 37). Dit rijksmonument is aan het eind van de 18de eeuw gebouwd. De voorkant is wit met versieringen; de achtergevel valt op door de vakwerkindeling. De boerderij was onderdeel van landgoed Leeuwenburgh.

landgoed Leeuwenburgh

De toegang naar de boerderij is nog altijd via de hoofdingang van Leeuwenburgh. Als je een stukje de Leeuwenburgerlaan inloopt kun je de achterkant van de boerderij bekijken. Landgoed Leeuwenburgh ligt op een smalle kavel tussen de Langbroekerwetering en de Gooyerdijk. Het is een afwisselend gebied van park, bos en weiland. Tussen zonsopgang en zonsondergang is het landgoed opengesteld voor wandelaars. Loop terug naar de Langbroekerdijk en ga linksaf naar wandelknooppunt 48.

kasteel leeuwenburgh

Vanaf de Langbroekerdijk heb je mooi zicht op Huis Leeuwenburgh. Anders dan de andere buitenplaatsen in de omgeving heeft hier in de Middeleeuwen geen kasteel gestaan. In de 17de eeuw stond hier wel een omgracht huis met de naam Zoudenbalch. Het was een adellijke woning met duifhuis. In die tijd hadden alleen edelen het recht om een duiventil te plaatsen. De tweede eigenaar gaf er de naam Leeuwenburgh aan. Halverwege de 19de eeuw kwam het landgoed in het bezit van jonkheer Pieter de Beaufort die het huis grondig liet verbouwen. Sinds die tijd is het landgoed nog steeds eigendom van deze familie.

Follie Molenstein

Tegenover huis Leeuwenburgh staat een opvallend gebouw, huis Molenstein, dat doet denken aan een kapel. Het is een woonhuis uit de 17de eeuw dat in die tijd ook als schuilkerk is gebruikt. In de 19de eeuw werd het toegevoegd aan het bezit van de nieuwe eigenaar van landgoed Leeuwenburgh. Hij liet het grondig verbouwen tot een folly waar je vanuit huis Leeuwenburgh op uitkeek. Folly is Engels voor grapje. Het is een niet functioneel bouwwerk met een aparte vormgeving. In die tijd was dat populair. De toren diende als duiventil. Tegenwoordig is Molenstein weer in gebruik als woonhuis.

landgoed Weerdesteyn

Loop door richting knooppunt 49. Halverwege kom je langs de Weerdesteynselaan over landgoed Weerdesteyn. Je hebt nu de keus om rechtsaf dit pad in te slaan of verder te lopen langs kasteel Hindersteyn en bij knooppunt 49 rechtsaf te gaan richting knooppunt 50. Hou je van absolute rust, kies dan voor Weerdesteyn. Het is officieel een stiltegebied en stil is het er. Je hoort alleen de vogels fluiten.

hakhout

Links en rechts van het pad is bos met soms een doorkijkje naar weiland. Hier vind je nog de oude essenhakhoutbosjes. Essen doen het goed op de natte kleigrond. Ze werden sinds de Middeleeuwen aangeplant voor het hout waar gereedschap van werd gemaakt. Om de paar jaar werden de takken dicht bij de grond gekapt. De stobben zijn al heel oud en waardevol vanwege de bijzondere mossen en korstmossen die er op groeien. Het hout wordt nu vooral gebruikt als biobrandstof.

landgoed Weerdesteyn

Kasteel Weerdesteyn staat onopvallend halverwege het landgoed achter een monumentale boerderij. Als de bomen volop in het blad zitten loop je er zo aan voorbij. Loop even het pad naar rechts in om een blik op het kasteel te werpen. De geschiedenis gaat terug tot 1300. In de 16de eeuw werd Weerdesteyn erkend als ridderhofstad. Het heeft verschillende eigenaren gekend, maar is nu al weer heel lang in bezit van de familie Wijkerslooth de Weerdesteyn.

kasteel Weerdesteyn

Aan het eind van dit zijweggetje heb je mooi zicht op de voorburcht en het kasteel erachter. In de loop der tijd is het kasteel meerdere keren verbouwd. Wat gebleven is, is de driedubbele omgrachting. Op topotijdreis.nl is dat goed te zien. Achter de voorburcht stond oorspronkelijk een boerderij met bijgebouwen. Daar was een gracht omheen. Ook rond het kasteel ligt een gracht en het totale complex is ook omgeven met een gracht.

landgoed Weerdesteyn

Loop verder over de Weerdesteynselaan. Aan het eind van de laan gekomen, zie je dat je door een stiltegebied bent gelopen. De provincie Utrecht vindt het belangrijk dat mensen stilte kunnen ervaren en heeft daarom stiltegebieden aangewezen. 'Stilte versterkt de beleving van natuur en landschap en heeft positieve effecten op de gezondheid. De stiltebeleving is uniek en waardevol en moet worden beschermd.' Uitgangspunt is dat het in een stiltegebied stil moet blijven. Je hoort er alleen de gebiedseigen geluiden zoals de zang van de vogels en soms een tractor. Ga linksaf over de Kleidijk die met een bocht naar rechts naar de Graaf van Lynden van Sandenburgweg loopt. Je zit weer op de wandelknooppuntenroute naar knooppunt 50.

landgoed Hindersteyn

Ben je langs kasteel Hindersteyn gelopen en bij knooppunt 49 afgeslagen, dan kom je uiteindelijk vlak bij de Weerdesteynselaan uit in de bocht van de Kleidijk. Je verlaat hier de ontginning van Langbroek waar de Kleidijk langs de Weerdesteynsesloot de achterkade van vormt. In de verte zie je de kerktoren van Cothen.

graaf van Lynden van Sandeburgweg

Steek de Graaf van Lynden van Sandenburgweg over naar knooppunt 50 en volg de parallelweg naar links richting knooppunt 16. Deze verbindingsweg tussen Utrecht en Wijk bij Duurstede loopt over de stroomrug van de Kromme Rijn die grotendeels parallel aan de weg stroomt.

Kromme Rijn bij Cothen

Ga bij knooppunt 16 naar rechts over de Kromme Rijn naar knooppunt 15. Loop via de aanlooproute terug naar het beginpunt bij het boomgaardje in de kern van Cothen (bij knooppunt 15 linksaf).